Jaarrekening met AI opstellen

Wat doet AI wél en wat niet in een jaarrekening?

Een jaarrekening bestaat uit twee soorten werk. Het eerste is mechanisch: rekeningen uit de saldibalans op de juiste post van Model B of Model E zetten, subtotalen optellen, vergelijkende cijfers naast de nieuwe kolom plaatsen, verloopoverzichten van vaste activa en eigen vermogen sluitend maken en in de toelichting steeds hetzelfde bedrag noemen als in de balans. Dit werk is regelgestuurd en foutgevoelig — precies waar automatisering en AI het verschil maken.

Het tweede is oordeelsvorming: is deze voorziening waarschijnlijk en betrouwbaar te schatten (art. 2:374 BW), is de continuïteitsveronderstelling houdbaar (art. 2:384 lid 3 BW), moet deze debiteur worden afgewaardeerd, is deze post materieel? Die oordelen blijven bij het bestuur. De wet is daarover ondubbelzinnig: het bestuur maakt de jaarrekening op en is verantwoordelijk voor het inzicht dat zij geeft (art. 2:362 lid 1 jo. 2:210 BW). Een AI-model verandert daar niets aan.

Jaarrekening.io is daarom zo gebouwd dat de AI het eerste soort werk overneemt en het tweede soort werk expliciet aan u voorlegt: elke aanname wordt zichtbaar gemaakt als een beslispunt dat u bevestigt, aanpast of verwerpt.

Van saldibalans naar jaarrekening: waar de AI aangrijpt

De AI grijpt op zes plaatsen in het proces aan. Bij het inlezen herkent zij uw rekeningschema en koppelt zij rekeningen aan RGS-codes en aan de wettelijke posten. Bij de classificatie rekent zij balanstotaal, netto-omzet en gemiddeld personeelsbestand door tegen de groottecriteria van art. 2:395a t/m 2:398 BW, inclusief het twee-van-drie-criterium over twee opeenvolgende boekjaren.

Vervolgens schrijft zij de grondslagenparagraaf op basis van de posten die daadwerkelijk in uw balans voorkomen — geen standaardtekst over voorraden als u geen voorraden heeft. Zij stelt de toelichtingsparagrafen op met de bedragen dynamisch gekoppeld aan de balans, genereert het bestuursverslag conform art. 2:391 BW wanneer dat verplicht is, en levert tot slot het SBR/XBRL-bestand voor deponering bij de Kamer van Koophandel.

Waarom een taalmodel alleen niet volstaat

Een algemeen taalmodel kan een plausibel ogende toelichting schrijven, maar het rekent niet en het kent uw cijfers niet. Het risico is bekend: getallen die nét niet aansluiten op de balans, een verwijzing naar een artikel dat niet van toepassing is, of een toelichtingsparagraaf over een post die u helemaal niet heeft.

Jaarrekening.io combineert daarom een deterministische rekenkern met AI-tekstgeneratie. De bedragen komen uit de rekenkern — dezelfde optelling, elke keer — en de AI formuleert er de tekst omheen met verwijzingen naar de bedragen in plaats van overgetypte getallen. Wijzigt u een bedrag in de balans, dan verandert het bedrag in de toelichting mee. Dat is het verschil tussen een gegenereerde tekst en een gegenereerd document.

Controlestappen die u niet mag overslaan

Vier controles blijven altijd van u. Ten eerste de aansluiting: sluit de balans, en sluit het resultaat in de W&V aan op de mutatie in het eigen vermogen? Ten tweede de volledigheid van de verplichtingen buiten de balans — huur, lease, borgstellingen en garanties komen zelden volledig uit een saldibalans (art. 2:381 BW). Ten derde de gebeurtenissen na balansdatum (art. 2:380a BW), die per definitie niet in de cijfers zitten. Ten vierde de continuïteit.

Het platform vraagt u deze punten expliciet af in plaats van er stilzwijgend een aanname over te doen. Wat u bevestigt, wordt vastgelegd in het audit-trail — inclusief wie wat wanneer heeft goedgekeurd.

Van saldibalans naar deponering in vier stappen

Lees ook